Postoji kontinuitet jedne velike ideje, ideje o vječnom miru, kako ju je Imanuel Kant u Evropi formulisao, i postoji problem realizacije ove velike ideje. Ima mnogo razumnih ljudi u Evropi, ali je u njoj bilo veoma malo razuma u toku posljednja dva vijeka. Između velike ideje i njene realizacije postoji jaz, i zadatak svake generacije je da ovaj jaz na razuman način premošćava. (Đinđić, 172)[1].
U složenom i kompleksnom procesu evropskih integracija u Crnoj Gori korisno je podsjetiti se srži evropske ideje i još jednom se zapitati zbog čega institucije, civilni sektor, zainteresovani pojedinci ulažu napor kako bimo postali dio Evropske unije. U dugotrajnom i iscrpnom procesu pregovaranja između Crne Gore i Evrope, koji se razvija različitom dinamikom, opet se postavlja dobro staro pitanje zbog čega smo tu. Crna Gora zapravo vodi dva uporedna procesa pregovora: pregovore unutar sebe gdje se rastrzana sopstvenim suprotnostima, slabostima i snagama trudi da prevazilazi izazove i iskaže potencijal: to čini sa više ili manje uspjeha. Drugim dijelom ona pregovara sa Evropskom unijom i ubrzano pokušava da realizuje reforme. Činjenica i ono suštinsko je da građani vjeruju u evropsku ideju i da im djeluje da ima smisla biti dio Evrope. To nije samo pitanje poboljšanja materijalnog standarda već dobrim dijelom usvajanjem ideje evropskog identiteta, želje za progresom, nadom u bolju budućnost – jednom riječju pozitivnom emocijom prema onome što su evropski koncept i vrijednosti.
Dobar i progresivan, ponekad strog, učitelj na putu evropskih integracija Crne Gore je Instrument pretpristupne podrške – IPA (Instrument of Pre-accession Assistance engl). Podijeljen u tri perspektive (IPA I, II i III) pokazao je kontinuitet, naučio nas procedurama, planiranju, nadgledanju, evaluaciji i pokazao put od ideje do realizacije. Jedana od uspješnih IPA priča je projekat izgradnje dva značajna zdravstvena objekta: infektivne klinike i klinike za dermatovenerologiju koji se priveo kraju kroz program IPA 2018 u sklopu IPA II perspektive.
Projekat izgradnje dvije klinike otpočeo je 4. januara 2023. godine, sa predviđenim trajanjem od 24 mjeseca, odnosno do 4. januara 2025. godine. Vrijednost ovog projekta je 8,5 miliona eura i cilj projekta je unapređenje sistema zdravstvene zaštite u Crnoj Gori kako bi se građanima omogućila najbolja moguća njegu, uz poboljšanje infrastrukturnih, tehničkih i iskustvenih kapaciteta institucije i samog osoblja. Klinike su svečano otvorene 19. decembra 2024. godine. i gotovo godinu dana potvrđuju svoj doprinos poboljšanoj zdravstevnoj njezi građana.
Budući da se radi o velikom, značajnom, uspješnom infrastrukturnom projektu još jednom se pokazalo koliko evropska ideja ima pozitivne implikacije na svakodnevni život građana i u ovom slučaju jedan od najvažnijih segmenata – zdravstvenu zaštitu. Važno je naglasiti da Crna Gora prolazi kroz dugotrajan i kompleksan izazov po pitanju održivosti zdravstvenog sistema. Čeka nas još obilje reformi, ubrzan tempo, ali istrajnim i upornim ulaganjem Evrope u Crnu Goru kroz istovremeno složeni i kreativni IPA mehanizam potvrđuje se istinska korisnost za građane. IPA je mnogo više od materijalnog: ona promoviše disciplinu, predvidljivost, stabilnost sistema, finansijsku odgovornost i njenim dugotrajnim prisustvom u Crnoj Gori evropske vrijednosti su zaživjele. Čini se da nas ništa bolje od IPA-e ne priprema za članstvo i da su ljudi koji rade u ovoj strukturi svjesni svih benefita, ali i izazova. Koliko je lijepo i značajno biti dio Evrope najbolje se potvrdi kroz uspješno realizovan projekat gdje Crna Gora iznova prevazilazi sebe samu i dokazuje da su reforme isprva bolne, ali dugoročno ljekovite.
Autorka: Ana Janković, Ministarstvo evropskih poslova
Ovaj tekst objavljen je u 17. broju časopisa Eurokaz.
[1] Iz knjige ,,Evropa s dušom“, KAS Evropa, 2009.
