Podoblasti?
Pravna tekovina EU u ovom poglavlju obuhvata:
- Drumski saobraćaj
- Željeznički saobraćaj
- Vazdušni saobraćaj
- Pomorski saobraćaj
- Saobraćaj unutrašnjim plovnim putevima
Politika EU o drumskom saobraćaju ima za cilj promovisanje efikasnog pružanja usluga prevoza robe i putnika i stvaranje fer uslova za konkurentnost, zatim promovisanje i usklađivanje bezbjednijih i ekoloških standarda, da osigura nivo fiskalne i socijalne usklađenosti kao i da garantuje da se pravila o drumskom saobraćaju sprovode djelotvorno i bez diskriminacije.
Željeznički saobraćaj obuhvata mrežu željeznica širom EU, koja ima za cilj razvoj snažne i konkurentne željezničke industrije, ostvaranje željezničkog tržišta, unapređenje interoperabilnosti, bezbjednosti nacionalnih mreža i razvoj željezničke infrstrukture.
Zajednička politika EU o vazdušnom saobraćaju doprinosi da vazdušni prostor Evrope bude najbezbjedniji u svijetu.
Pomorski saobraćaj omogućava trgovinu i komunikaciju, obezbjeđuje snabdijevanje energijom i hranom i vodeći je vid zaposlenja i prihoda za evropsku ekonomiju. Ciljevi Unije u ovoj oblasti jesu da zaštiti Evropu veoma strogim bezbjednosnim pravilima, štiteći tako ispodstandardni prevoz brodovima, smanjujući rizik pomorskih nezgoda i smanjujući uticaj pomorskog saobraćaja na životnu sredinu. Takođe, važna aktivnost se odnosi i na socijalnu dimenziju, brigu o uslovima za rad, pitanja zdravlja i bezbjednosti i profesionalne kvalifikacije pomoraca.
Saobraćaj unutrašnjim plovnim putevima igra važnu ulogu u prevozu robe širom EU. Ovaj vid saobraćaja se sve više koristi zbog svoje energetske efikasnosti. Evropska komisija promoviše jačanje konkurentske pozicije unutrašnjih plovnih puteva u saobraćajnom sistemu i teži ka integrisanju u intermodalne logističke lance.
Kada je otvoreno poglavlje?
Crna Gora je na Međuvladinoj konferenciji u Briselu koja je održana 21. decembra 2015. godine otvorila 14. pregovaračko poglavlje.
Završna mjerila?
U okviru pregovaračkog poglavlja 14, Crna Gora ima obavezu da ispuni sljedeća završna mjerila:
- Crna Gora treba da postigne usklađenost s pravnom tekovinom EU koja se odnosi na naplatu putarine, socijalno zakonodavstvo u drumskom saobraćaju, nova pravila o težini i dimenzijama vozila za prevoz teške robe i vozila za prevoz putnika, kao i na zajednička pravila za pristup profesiji drumskog prevoznika, za pristup tržištu međunarodnom drumskom prevozu tereta i za pristup međunarodnom tržištu usluga prevoza običnim i turističkim autobusima
- Crna Gora mora obezbijediti nadležno, nezavisno i efikasno regulatorno tijelo i tijelo za bezbjednost u željezničkom saobraćaju i osigurati usklađivanje sa standardima EU o bezbjednosti i interoperabilnosti
- Crna Gora treba da se uskladi s pravnom tekovinom o pravima putnika u svim oblastima saobraćaja
- Crna Gora treba da se u potpunosti uskladi s pravnom tekovinom o upravljanju vazdušnim saobraćajem
Koje su aktivnosti u narednom periodu?
Crna Gora je u okviru pregovaračkog poglavlja 14 – Saobraćajna politika ostvarila visok stepen usklađenosti s pravnom tekovinom Evropske unije i izgradila sveobuhvatan, funkcionalan i održiv zakonodavni i institucionalni okvir u ovoj oblasti.
U oblasti drumskog saobraćaja i bezbjednosti na putevima, ostvaren je napredak kako u zakonodavnom usklađivanju, tako i u primjeni propisa. Usvojeni su ključni zakoni i podzakonski akti kojima se obezbjeđuje usklađenost sa socijalnim zakonodavstvom Evropske unije, naročito u dijelu radnog vremena, vremena vožnje i odmora, upotrebe tahografa, kao i pravila za pristup profesiji i tržištu drumskog prevoza. Ovim je Crna Gora stvorila fer i konkurentno tržište, uz istovremeno jačanje bezbjednosti saobraćaja i zaštite radnih prava vozača (Zakon o radnom vremenu i pauzama u toku radnog vremena i uređajima za evidentiranje u drumskom saobraćaju, Zakon o bezbjednosti saobraćaja na putevima, Zakon o prevozu u drumskom saobraćaju, Strategija unapređenja bezbjednosti drumskog saobraćaja 2024–2030, programe za redovno održavanje državnih puteva…).
U oblasti željezničkog saobraćaja, Crna Gora je uskladila zakonodavstvo donošenjem novog Zakona o željeznici i Zakona o bezbjednosti i interoperabilnosti u željezničkom saobraćaju. Ovim zakonskim rješenjima stvoren je pravni osnov za jasno definisanu institucionalnu strukturu koja obezbjeđuje nezavisnost regulatornog i bezbjednosnog tijela, transparentan pristup tržištu i visoke standarde bezbjednosti i interoperabilnosti.
U oblasti vazdušnog saobraćaja, Crna Gora bilježi visok stepen usklađenosti s EASA regulativom i pravilima Jedinstvenog evropskog neba. Nacionalni sistem civilnog vazduhoplovstva kontinuirano primjenjuje najviše bezbjednosne i sigurnosne standarde, što je potvrđeno dugogodišnjim statusom Crne Gore u okviru sistema „One Stop Security“. Ovaj status predstavlja snažan indikator povjerenja Evropske unije u kapacitete Crne Gore u oblasti vazdušne sigurnosti.
U oblasti pomorskog saobraćaja, Crna Gora je usvojila ključne zakone kojima se uređuju bezbjednost plovidbe, zaštita morskog okruženja, kontrola luka, prava putnika i odgovornost prevoznika, u skladu sa relevantnim direktivama Evropske unije i međunarodnim konvencijama. Uspostavljeni sistemi nadzora, upravljanja pomorskim saobraćajem i kontrole stranih brodova dodatno potvrđuju da Crna Gora posjeduje administrativne i tehničke kapacitete za efikasnu i dosljednu primjenu evropskih standarda u praksi.
U narednim periodu, Crna Gora treba da okočna donošenje Zakona o vazdušnom saobraćaju, Zakon o putevima, te Zakona u unutrašnjoj plovidbi. Dalje usklađivanje nastavljamo paralelno sa razvojem nove pravne tekovine EU.
Koja je korist za Crnu Goru od ovog poglavlja?
Članstvo u Evropskoj uniji obezbijediće povećanje bezbjednosti saobraćaja kao i bolju zaštitu putnika u svim vrstama saobraćaja. Kada govorimo o drumskom saobraćaju, postiže se veća bezbjednost saobraćaja na putevima, bezbjednost prevoza opasnih materija, kao i uvođenje pametnih tahografa. U željezničkom saobraćaju jedna od koristi je fer pristup tržištu, kao i pojednostavljenje procedura za izdavanje licence. U vazdušnom saobraćaju se poboljšava i regulativa u oblasti pružanja usluga u vazduhoplovstvu i upravljanja vazdušnim prostorom.
Takođe, ova politika se bavi i pravima putnika u svim vidovima saobraćaja u Crnoj Gori: zahvaljujući novom i usklađenom zakonodavstvu, putnicima se obezbjeđuje visok nivo zaštite uz jasna pravila o odgovornosti prevoznika, pravu na informisanje, naknadu štete i posebnu zaštitu osoba sa invaliditetom i smanjene pokretljivosti. Time je Crna Gora u potpunosti prihvatila evropski koncept saobraćaja usmjerenog na korisnika.
